Ис сүрэхпиттэн Елена Владимировнаҕа уонна Лидия Михайловнаҕа махтанабын! Бу " Көҥүл Куйаар" үөрэххэ сылдьан элбэх саҥаны биллим, элбэххэ үөрэнним. Маннык сахалыы үөрэх баара наһаа учугэй, ис санаабытын төрүт тылбытынан этэрбит, ырытарбыт наҺаа туҺалаах дии саныыбын. Бэйэбин билигин атын өтүттэн көрөргө үөрэнним диэххэ сөп. Анаализтана сатыыбын, тоҕо маннык буолла, туохха диэн ыйытабын бэйэбиттэн. Өйүм-санаам уһуктан, сырдык, утүө өттүгэр уларыйан иһэрбиттэн астынабын. 
Саамай бу үөрэххэ сөхпүтүм диэн Лидия наһаа элбэх конспект оҥорбутугар. Биһиэхэ улууска интернет олох мөлтөх, видео олох загрузкалаан испэт. Иннэ гынан конспект олох абыраата. Сөҕөбүн хайдах инник элбэх сурук үлэтин оҥоруохха сөбүй диэн. 
Миэхэ үксэ өйдөнөр этэ геткурс уруоктара, учууталбыт Лидия эмиэ наһаа намыын куолаһынан үчүгэйдик, өйдөнөр гына кэпсиир. Ыйыттахха наар көмөлөһөр, сүбэлиир.
Мин олоҕум бу кэнники бириэмэҕэ тупсан, сырдаан иһэриттэн санаам олус көтөҕүллэр.
Эһиэхэ сыралаах үлэҕитигэр баҕарыам этэ үрдүк ситиһиилэри, элбэх кыһамньылаах үөрэнээччилэри!

"Көҥүл Куйаар" уерэ5эр киирэн уерэммиппэр, дьыл5а хааммар Махтанабын. Урут билбэтэх билиибин ыламмын, билигин ейум санаам сымнаан, бэйэм туох миэхэ мэьэйдэр, туох харгыстар баалларын билэммин уоскуйан бэйэбин иьиллэнэ-керунэ сатыырга дьулуьабын. Мин кимминий? диэн ыйытыы тууйэ-хаайа тута сылдьыбытыгар эппиэт булан. Билигин инники суолбун санаттан кыра о5олуу харахпынан кербуппэр наһаа астына уерэбин-кетебун. Уерэх ис тутулугар киирдэххэ: наьаа септеехтук аттарыллыбыт. Киьиэхэ ейденумтуе гына быьаарыллар ис иьиттэн тахсан, арыллан иьэр. Уьуйааччы учуутал кыргыттарбыт Елена, Лидия нарын-намчы куоластарынан, ис киирбэх, кэрэ сэбэрэлэринэн, киьини угуттууллар. Хас биирдии хайысханы кэпсээн, сырдатан арыйан иьэллэрэ, наьаа кэрэхсэбиллээх.
Суьуехтээх бэйэм сугуруйэбин, хоолдьуктаах бэйэм хонкуйабын. Махтал,Таптал, Эрэл!!!

Бастатан туран Елена Владимировна5а уонна Лидия Михайловна5а ис сүрэхтэн махтал ❤️ маннык кэрэхсэбиллээх туһалаах үөрэҕи тар5ата сылдьаргытыгар. Бэйэм бу уорэххэ соругум бэйэбин билээри, туох сыаллаахпын билээри киирбитим. Бииртэн биир элбэх информация тиһиллэн иһэрэ киһини сөхтөрөр. Уорэхтэн билбэтэхпин билэн, итэҕэспит быьа5аспын биллим. Бэйэбин атын өттүнэн арыйарбар күүстээх улэ күүтэр. Учууталбыт Лидия Михайловна олус кыһамньылаахтык, өйдөнүмтүөтук быһаарар киьи истэ олоруох курдук наҕыллык саас сааһынан  кэпсиирэ кэрэхсэнэр❤️ Онон маннык уорэххэ киирэн уорэммиппэр бэйэбэр эмиэ махтанабын .Өссө да үөрэниэн турда5а.Ба5арабын  Елена Владимировна5а, Лидия Михайловна5а сыралаах улэ5ит чэчирии сайда тутарыгар   тус олохутугар дьолу соргуну .Махтал❤️

Үтүө буоллун сахалыы үөрэх,сыраны сылбаны,ылан бу үөрэҕи биһиэхэ анаабыккытыгар.Олуһун диэн махтанабын, үөрэхтэн элбэҕи туһанным. Сөбүлээбитим диэн үөрэнэр материалбыт сааһылана сылдьарыттан. Элбэҕи суруйа сатаабаккын төбөҕүн онно сынньан атыҥҥа халыйан хаалбаккын.Суруҥҥэ төбөҕүн дьэ үлэлэтэҕин туох, хантан, хаһан, тоҕо дьэ бу сылдьар ди, биһи тугу көрдөөбүппүт. Прямо в точку. Цель достигнута дии саныыбын.Махтал сааһылаан биьиэхэ барытын ытыс үрдүгэр ууран биэрбиккитигэр. Үөрэхпин онон олус диэн сөбүлээтим. Улахан диэн үлэ бөҕөтүн оҥорбуккут бука диэн Лидушка барытын сааһылыыр аналлаах дии саныыбын ончу түгэҕэр дылы түһэн барытын сааһылыыр үөрэх сүрүнүн сүтэрбэккэ чөпчулаан күүһүрдэн биэрбит аналлааххын,бииринэн уу сахалыы тахсыбыта эмиэ киһини долгутар киэҥ туттуу санаа кэлэр. Елена хайдах курдук маннык сырдык санаалаах киһи маннык үөрэҕи айбытыттан. Махтал бастыҥын, күүстээх командаҕыт. Ситиһиилэри сайдыыныы тупса туруҥ,хайдахтаах да ыарахантан чаҕыйбакка үөһээ дабайан ааккытын ааттата тураргытыгар. Махтал таптал♥️♥️♥️😘😘😘🙏✊

Көҥүл Куйаар үөрэҕи сахалыы тылынан ыытылларын иһин талбытым. Бу үөрэх киһи өйүн санаатын, олоҕу көрүүтүн уларытар эбит.Үөрэҕи биэрии олус бэркэ таҥыллан оҥоһуллубут. Лидия олус үчүгэйдик сахалыы тылынан анааран кэпсиир. Ону таһынан конспектааҕа олус үчүгэй. Миэхэ истэн өйдүүрдээҕэр ааҕан өйдүүрүм быдан тиийимтиэ эбит. Бэйэм итэҕэстэрбин кутталларбын булан, ылынан, хантан кэлбитин өйдөөн бэйэбэр үтүө өттүн тутуһарга үлэ бөҕө күүтэр эбит. Ис эйгэбэр холкутуйуу, сааһыланыы буолан эрэр. Көҥүл Куйаар билиитин сиһилии тиэрдибиккэр, сүбэҕэр амаҕар Лидия Михайловнаҕа истиҥник махтанабын. Көҥүл Куйаар үөрэҕи куйаартан куйуурдаан айан, таҥан оҥорбут Елена Владимировнаҕа ис сүрэхтэн киэҥ тутта махтанабын.
Эһиги сырдыкка сирдиир үлэҕит кэҥээн сайдан истин. Эһиги сырдыккытынан сирдэтэн бар дьоҥҥут сайдыы суолун тутуһан дьоллоох олоҕу таллыннар. 

Эһиэхэ махтал буоллаҕа дии Елена Владимировна уонна Лидия Михайловна! Харахпытын,Дууһабытын арыйбыккытыгар,Саха дьонун туһа диэн сүҥкэн улахан сахалыы тылынан үөрэххитигэр! Үөрэнээччилэргит элбээтиннэр, эһиги курдук Сырдык дьон,үтүө санаа үксээн истин!Махтал!Махтал! Махтал! Үерэхпитин номнуо түмүктүү оҕустубут. Хата салҕыы үөрэх баара үөрдэр. Бу үөрэх - Дууһабыт биһиэхэ тугу этэ сатыырын, ис хайдахпытын арыйан, туох сыыһалары оҥорбуппутун,оҥоруохпут сөбүн,ону таһынан сырдыкка,сайдыыга хайдах үтүө өттүнэн буолуохтаахпытын арыйар. Бу ордук эдэр дьоҥҥо туһалаах үөрэх дии санаатым, эрдэ билэн үчүгэйгэ тардыһалларыгар,сыыһаны оҥорботторугар көмө буолуо эбит. Онтон саастаах дьон кэнчээри ыччаттарын такайалларыгар,хараанныылларыгар,кинилэр сыыһаларын хатылаабаттарыгар сүбэ ,үөрэх буолар эьит
Үөрэх ис тутула барыта өйдөнүмтүө,киһи лекциялары астына көрөр-истэр,тиийимтиэ тылынан бэриллэр. Лидия Михайловна сахалыы тылынан наһаа бэркэ быһаарар. Аны ситимҥэ куруук баара үөрдэр,сүбэтэ-амата,үөрэх таһынан консультация,бу барыта үөрэнээччилэрим туһа диэн кыһалларын көрдөрөр,үөрэтэрин наһаа хайҕаатым.
Туох баар үчүгэйи,баҕа санаалар туолалларын баҕарабын,элбэх үөрэнээччилэр эһигини батыстыннар! 

Билиҥҥи түргэн, ыксаллаах, иннэ-кэннэ биллибэт, ыһылла сытар араас информация бутуйар кэмигэр «Мин кимминий?», «бу Орто Дойдуга туох сыаллаах-соруктаах, тугу ситиһэ кэлбиппиний?» - диэн ыйытыыга хоруй биэрэр үөрэххэ үөрэммит дьоллоохпун.
Көҥүл Куйаар түгэҕэ биллибэт элбэх билиини биэрдэ, өйү-санааны сааһылаата. Ол курдук урукку олохпуттан туох сүгэһэрдээх сылдьарбын, бу олохпор туохха дьулуһуохтаахпын биллим. Чараас эттиктэри үөрэтэн элбэх быһаарыыны, Олохпут түһүн, сокуоннарын, аатым хайдах дьайарын билэн элбэх ыйытыыбар эппиэт буллум. Үөрэхпит олус үчүгэй платформаҕа ааһан, барыта саас-сааһынан, тиэмэлэринэн наарданан турара өйдөнүмтүө эбит. Төрүт тылбытыгар тылбаастаммыта, хас биирдии уруокка презентация, ол үрдунэн конспект оҥоһуллубута сүрдээх уустук, улахан үлэ ааспытын туоһулуур. Уруоктарга практикалаах буолан, билиини тутатына өйгөр хатыыгын. Лидия Михайловна бэрэбиэркэлиирин, санаа атыстаһарын, эбии өйдөтөн биэрэрин курүүк долгуйа күүтэбин.Ааптарга уонна преподавательбар улахан махталбын биллэрэбин. Эһиги күүскүтүнэн уонна көмөҕүтүнэн мин өйүм-санаам ырааһырда, олоххо сыһыаным, тапталым күүһүрдэ.
Махтал! Махтал! Махтал!

Үтүө күнүнэн, Лидия! 🌷Бу үөрэххэ Аар Айылҕабыт дьикти сокуоннарын дириҥник билэр баҕаттан уонна ол билиибинэн дьоҥҥо көмөлөһөр сорунуулаах киирбитим. Уруоктар сахалыы ийэ тылбытынан ыытыллыбыттара ордук чугастык ылыныллар. Олус ылбаҕайдык толкуйдаммыт ситимнээх видеолар, конспектар элбэҕи арыйдылар. Ыл да туһан диэн ананан ис сүрэхтэн үтүмэннээх үлэ оҥоһуллубут. Тус бэйэм сорудахтары чопчу кэмигэр ситэн оҥорботорбун да хатылаан истэрбэр олус табыгастаах диэн бэлиэтиибин уонна махталбын этэбин. Бэйэм олоҕу хайдах баарынан ылынарбар уонна сыаналыырбар, кимиэхэ да сыана быспакка судургутук сыһыаннаһарбар улахан эркээйи буолар билии диэн миэхэҕэ арыйыы буолла. Эрдэ өбүгэ күүһэ диэн Еленабыт үөрэҕин чиҥэтэр үөрэх буолла диэн өссө төгүл махтанабын уонна айымньылаах үлэҕэр, чинчийиигэр ситиһиилэри баҕарабын💫✊😍

Мин 2021с бастакыбын "Вне Матрицы" үөрэххэ кэлбитим. Онтон ыла олоҕу көрүүм кэҥээтэ, наһаа элбэх испэр тута сылдьыбыт боппуруостарбар эппиэт ыллым уонна дьону кытта үлэлииргэ бу ньыма дьиҥ туһалааҕын билэммин наһаа үөрдүм, чэпчээтим. Тоҕо диэтэргин бу үөрэххэ кэлиэм иннинэ чахчы ыраас, дириҥ эйгэлээх ньыманы көрдүү сылдьыбыт кэмим этэ. Мин санаабар билиҥҥи кэмҥэ бу саамай наадалаах үөрэх. Олоххо буолар түгэннэрбитин сөпкө ылынарга, биричиинэлэри билэргэ, чугас дьоммутун өйдүүрбүтүгэр, кыахпытын, дьоҕурбутун арыйарга күүс уонна бэйэ суолбутун сырдатан биэрэр ДЬИҤ билии буолар. 

Бу үөрэххэ кэлэн биһиги Куйаарбыт материальнай эрэ эйгэнэн муҥурдаммат, биһиги харахпытыгар көстүбэт хас да хаттыгастаах эйгэлэр баалларын, ону таһынан, кинилэр биһиги олохпутугар олус дьайыылаахтарын ааҕан, билэн олус соһуйдум, интириэһиргээтим, хараҕым кэҥээтэ диэххэ сөп. Ийэм уонна быраатым суох буолбуттарын кэннэ олоҕум хараҥаран, олоҕу сиэрэй дьүһүнүнэн көрөр, туох да үөрдүбэт кэриэтэ буолбута. Онтон бу үөрэх кэнниттэн чопчу билэбин, о том что они находятся где-то рядом, в невидимом для нас пространстве, ол санаа миэхэ күүһү уонна эрэл санааны биэрэр. Учууталбыт Лидия Михайловна олус кыһамньылаах, хас биирдиибитигэр сүбэтэ-амата олус тиийимтиэ, биһиэхэ наһаа итэҕэйэр күүһэ күүспэр күүс эбэргэ дылы. Онон, бу үөрэххэ сирдээн аҕалбыт бэйэм сырдык күүспэр, эһиэхэ Учууталларбар махталым муҥура суох!

«Вне Матрицы» миэхэ олус дириҥ, киэҥ билиилэри биэрдэ. Бэйэбин сиһилии үөрэтэн: үтүө, мөкү өрүттэрбин, майгыбын-сигилибин, кутталларбын, кыахпын, талааммын, дьоҕурбун,тус дьолум суолун көрөн, ис-истэн үөрэбин уонна махтанабын. Үөрэх наһаа элбэх практикалардаах: бэйэ-бэйэбитин ырытан, биллэр-көстөр дьон олохторун көрөн, тоҕо туохтан маннык түгэннэр тахсыбыттарын чуолкайдык, кырдьыктаахтык көрдөрөн, киһини сөхтөрөр уонна көҕүтэр. Саамай сүмэтэ: хайдах, тугу гынан тус бэйэҥ Дууһаҥ дьиҥ суолугар тахсаргар ыйан-кэрдэн биэрэр.  Бу үөрэх дьоҥҥо олус туһалаах дии саныыбын уонна ис сүрэхпиттэн үөрэнэргитигэр ыҥырабын .

Мин 73 саастаахпын, ол да буоллар "100 сааска дылы үөрэх баар" дииллэрэ мээнэҕэ эппэтэх эбиттэр. Олоҕум бу кэрдииһигэр кэлэн олорон, олоҕу көрүүбэр-билиибэр, тула өттүбэр сыһыаммар биллэр уларыйыы ылыам диэн түһээн да көрбөтөҕүм. Бу үөрэх нөҥүө олоҕу хайдах баарынан ылынан, охсуу түгэннэрин уруок курдук өйдөөн, кими да сэмэлээбэккэ, көннөрө сатаабакка, ол оннугар бэйэбиттэн саҕалыырбын билэммин, оҕолорго, олохторун оҥостоллоругар бэйэ баҕабын соҥнообокко, туспа Дууһа курдук ылынан, өйдүүрбүнэн-өйөбүлбүнэн көмөлөһөбүн, Дууһабар илдьэ сылдьыбыт сүгэһэрбиттэн босхолоннум диэн тураммын итии-истиҥ махтал тылларбын тиэрдэбин.

Киһи олоҕун тутулун билээри мин «Вне Матрицы» курска 2021 сылтан үөрэнэ киирбитим. Олоххо буолар арааһынай түгэннэри киэҥник көрөргө, бэйэбин кытта кэпсэтэргэ, араас түбэлтэлэри, быhыылары холкутук ылынарга үөрэммитим. Сүрүн сүүрээнэ бу үөрэххэ киhи бэйэтин истэригэр, төрүттэрин быhыыларын өйдүүрүгэр, оҕолорун иитэригэр, чугас дьонун кытта уопсай тыл буларыгар, киhи ис майгытын уларытарыгар күүс-көмө буолар. «Көҥүл Куйаар» диэн киhи киhини кытта дириҥ, истиҥ кэпсэтиитэ, киhи дьиҥин арыйыыта, киhи олоххо тардыhыытын күүһүрдүүтэ, кыраттан даҕаны дуоhуйууну ылыыта, аҥардас төрөөн бу Cиргэ кэлбиккиттэн астыныыта.

«Вне Матрицаны» наһаа сөбүлээтим, элбэҕи биллим. Олохпор эмиэ туһана аҕай сылдьабын. Бу үөрэҕи аастахха уоскулаҥ кэлэр эбит, тоҕо диэтэргин долгутар ыйытыыларгар эппиэттэри булаҕын. Өр баҕайы соһулла, муҥнуу, аала сылдьыбыт түгэннэр биричиинэтин көрөммүн уонна тугу, хайдах гынарбын билэммин наһаа чэпчээтим. Билигин мин кыралаан дьоҥҥо консультациялаан көмөлөһөбүн уонна чугас киһим кэргэним муна сылдьар түгэнигэр сүбэлээн ыйан-кэрдэн биэрбитим.

«Вне Матрицы» үөрэх киһи хараҕын арыйар күүстээх: ис турукпун, Дууһам тугу баҕарарын, тоҕо мин олохпор чуолаан бу түгэн буолбутун, туох өйдөбүл биэрэрин барытын бу ньыма  нөҥүө билэммин уоскулаҥ, налыйыы кэлбитэ. Киһи олоҕун, киниэхэ сыһыанын аһаҕас кинигэ курдук ааҕыахха  сөп эбит диэн киһи наһаа да соһуйар, астынар, интириэһиргиир эбит. Төрөппүт оҕотугар туох баар саамай күндүнү биэрэ сатыыр, ол курдук бу үөрэх нөҥүө оҕо тус суолун, хайа өттүттэн талаанын арыйыахха сөбүн, барытын сиһилии билиэххэ-көрүөххэ сөп. Хас биирдии киһи бу үөрэҕи ааһарыгар, бу сүдү билиини арыйарыгар ис сүрэхпиттэн баҕарабын уонна ыҥырабын. 

"Вне Матрицы" методка үөрэниэхпиттэн олоххо, дьоҥҥо, бэйэбэр сыһыаным чыҥха уларыйда. Бастатан туран бэйэбин, дууһам туругун, сайдыытын, тугу ситиһэ илигин өйдөөтүм, дууһам хараҕа арылынна диэххэ сеп...Бэйэм сыыһаларым-халтыларым биричиинэтин өйдөөн, ырытан, олоҕум хаачыстыбатын тупсардым. Олоҕум, тулалыыр эйгэм, дьонум-сэргэм кэрэлэрин өйдөөн көрөргө, сыаналыырга үөрэнним. Бу үөрэх - сыалай олох философията, ханна да эйиигиттэн барбат, сүппэт, симэлийбэт... Эн дууһаҕар, өйгөр-санааҕар букатыннаахтык киирэн, эн сирдээҕи олоххун тупсарар, сыалгын, эрэл санааларгын ситиһэргэр көмөлөһөр. Саамай туһалааҕа - мин нөҥүө чугас эркиним эмиэ уларыйар, тупсар, чэчириир. Бу хас биирдии киһиэхэ наадалаах үөрэх, дириҥ билии, дууһа көмөлөһөөччүтэ.

Еленаҕа уонна Лидияҕа улахан махталбын тиэрдэбин. Лида наһаа үчүгэйдик структурно, сааhылаан, тылбаастаан оҥорбут уруоктара олус үчүгэйдэр, интириэһинэйдэр. Үлэ бөҕөтө барбыт. Үөрэхтэн элбэҕи биллим, сахалыы атыннык киирэр эбит информация. Бу үөрэххэ кэлиэхпиттэн олохпор, ис эйгэбэр элбэх уларыйыылар кэлэллэр. Киһи дириҥээн, өйүн-санаан уларыйар, буолар түбэлтэлэри барытын анализтыыр буолаҕын. Тоҕо инник буолла, тугу, туохха миигин үөрэтэрий диэн. Күннээҕи олоҕу биһиги бэйэбит оҥоробут. Уруоктар сааhыланан, презентациялаах, конспектаах буоланнар өссө сыаналаах буолаллар. Аудио да визуал баар. Киһи хайдах өйдүүрүнэн, информация хайдах киирэринэн. Элбэх киһи маннык үөрэнэн, уларыйан, сайдарыгар баҕарабын. Мээнэҕэ эппэттэр: бэйэҥ уларыйдаххына, эн таскар сылдьар дьон эмиэ уларыйар.